HTD: Hadis Tetkikleri Dergisi Hadis Tetkikleri Dergisi
   
Ana Sayfa
Yayın İlkeleri
Hakkımızda
Sayılar
Temsilciler
Kitaplar

English
 
 

Nimetullah AKIN / Erken Dönem Tarih Literatüründe Hz. Meryem’in Tarihsel Tasavvuru

Özet: İlk İslâm tarihi literatüründe genelde Peygamber kıssaları ve özelde Hz. Meryem hakkında sunulan bilgilerde sistematik bir sıralama ve bütüncül bir bakış açısı bulunmamakta, bu da bize söz konusu bilgilerin farklı kaynaklardan toplandığı izlenimini vermektedir. Hz. Meryem ile ilgili aynı hadiseyi aktaran iki farklı rivayet, iki farklı psikolojiyi yansıtabilmektedir. Sözgelimi bir rivayette Hz. Meryem Hz. Isa gibi yüce bir şahsiyeti dünyaya getirmekten dolayı onurlu ve sevinçli, aynı haberi aktaran diğer rivayette ise babasız bir çocuk dünyaya getirmekten dolayı ayıplanma ve kınanma korkusu içindedir. Denilebilir ki her haber iktibas edildiği kaynağın psikolojisini de beraberinde getirmektedir. Bu makalede Umara b. Watima al-Farisi (ö. 289/902)’nin Kitab bad al-halq wa-qisas al-anbiyası ve Muhammad b. Carir at-Tabari (ö. 310/923)’nin Tarih al-rusul wa’l-muluk’u özelinde Hz. Meryem’in tarihsel tasavvurunun bir analizi ve bu tasavvurun oluşumuna Kuran ve Hz. Peygamber’in ifadelerinin yanı sıra katkıda bulunan diğer kaynaklardaki paralel bilgilerin bir mukayesesi yer alacaktır. Hz. Meryem ile ilgili örneklere bakıldığında Kuran ve Hz. Peygamber’in ifadeleri dışında kalan bilgilerin en önemli kaynağı olarak Yeni Ahit’in Apokrif Literatürü içinde yer alan Yakub Incili ön plana çıkmaktadır. Bu kaynaktaki bilgilerin ya direkt ya dolaylı ya da İslamileştirilerek iktibas edildiği göze çarpmaktadır.

Atıf: Nimetullah AKIN, “Das Historische Bild von Maria in der Geschichtsliteratur des Frühen Islam”, Hadis Tetkikleri Dergisi (HTD), II/2, 2004, s. 39-62.

Anahtar Kelimeler: Hz. Meryem, Yakup İncili, Apokrif, Rivayet, İslam Tarihi Literatürü, Kısas-ı enbiya, Fârisî, Taberî.

2004-2  
2003-1
2003,I,1
2003-2
2003,I,2
2004-1
2004,II,1
2004-2
2004,II,2
2005-1
2005,III,1
2005-2
2005,III,2
2006-1
2006,IV,1
2006-2
2006,IV,2
2007-1
2007,I,1